ABD Başkanı Donald Trump, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) denetçilerinin zenginleştirilmiş uranyuma ilişkin süreçleri denetlemek üzere İran'a gideceğini, ancak bu konunun şu aşamada aciliyet taşımadığını söyledi. Denetçilerin İran'a ne zaman gideceğine dair soruyu yanıtlayan Trump, "Uygun zamanda gidecekler, acele etmeye gerek yok" dedi.
İran Denetim İddialarını Reddetti
Açıklamanın ardından İran tarafından gelen yanıtta, denetim sürecine ilişkin iddialar reddedildi. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ABD'li yetkililerin nükleer müzakerelerin başladığı ve İran'ın nükleer denetçileri kabul ettiği yönündeki iddialarına, İran heyetinin İsviçre'de UAEA Başkanı Rafael Grossi ile görüşüp görüşmediğine ve saldırıya uğrayan nükleer tesislere denetim izni verilip verilmeyeceğine ilişkin soruları yanıtladı.
Bekayi bu sorulara, "Kısa cevap: her iki soruya da hayır. Ne Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Başkanı ile bir görüşmemiz oldu ne de ABD ve İsrail rejiminin askeri saldırıları sonucu zarar gören İran nükleer tesislerinin Ajans tarafından denetlenmesine yönelik bir planımız var" yanıtını vermişti. Böylece iki ülke arasında denetim süreciyle ilgili çelişen açıklamalar ortaya çıkmış oldu.
UAEA'nın Rolü ve Süreç
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı, Birleşmiş Milletler bünyesinde faaliyet gösteren ve üye ülkelerin nükleer faaliyetlerinin barışçıl amaçlarla yürütülüp yürütülmediğini izlemekle görevli bağımsız bir kuruluş. Ajansın denetçileri, nükleer tesislere yerinde inceleme yaparak uranyum zenginleştirme düzeyleri gibi teknik verileri raporluyor. Uranyum zenginleştirme, nükleer enerji üretiminden ileri düzey askeri uygulamalara kadar farklı amaçlarla kullanılabildiği için uluslararası alanda yakından takip ediliyor.
İran'ın nükleer programı uzun yıllardır uluslararası diplomasinin en hassas başlıklarından biri olmayı sürdürüyor. Tarafların açıklamaları arasındaki farklılık, denetim sürecinin nasıl ilerleyeceğine dair belirsizliği koruduğunu gösteriyor. Gelişmelerin önümüzdeki dönemde yakından izlenmesi bekleniyor.