İsrail'de yayımlanan bir ekonomik analiz, 7 Ekim 2023'te başlayan ve bölgeye yayılan çatışmaların ülke ekonomisine toplam maliyetinin 205 milyar dolara ulaştığını ortaya koydu. Edinilen bilgilere göre rapor; doğrudan kamu harcamalarını, ekonomideki üretim kayıplarını ve ABD'den sağlanan askeri destekleri ayrı ayrı ele alarak savaşın bütçe ve büyüme üzerindeki etkilerini kapsamlı biçimde değerlendirdi. Rapora göre, çatışmaların İsrail hükümetine doğrudan maliyeti 405 milyar şekeli aşarken, ekonomideki üretim kaybı yaklaşık 177 milyar şekele ulaştı.
Kamu harcamaları ve doğrudan maliyetler
Raporda, İsrail merkez bankası verilerine dayanılarak çatışmaların hükümete doğrudan maliyetinin 405 milyar şekeli aştığı ifade edildi. Bu tutarın yaklaşık 243 milyar şekelinin savunma harcamalarından, 33 milyar şekelinin tazminat ödemelerinden, 57 milyar şekelinin çeşitli sivil harcamalardan ve 19 milyar şekelinin artan kamu borcuna ilişkin faiz giderlerinden oluştuğu kaydedildi. Bu kalemler, uzun süren bir askeri seferberliğin yalnızca cephede değil, kamu maliyesinin tüm bileşenlerinde nasıl bir yük oluşturduğunu gösteriyor. Savunma harcamalarının başlı başına en büyük kalemi oluşturması, çatışmanın yoğunluğunu ve süresini yansıtıyor.
ABD'nin askeri desteği
Rapora göre, ABD'nin İsrail'e sağladığı silah, mühimmat ve askeri teçhizat desteğinin değeri yaklaşık 26 milyar dolar olarak hesaplandı. Bu destek, savaş döneminde İsrail'in askeri kapasitesinin sürdürülmesinde belirleyici bir rol oynadı. ABD ile İsrail arasındaki savunma iş birliği uzun yıllara dayanan bir geçmişe sahip; iki ülke arasında düzenli olarak güvenlik yardımı sağlanması, bölgesel dengeler açısından sıkça gündeme gelen bir konu olagelmiştir. Çatışma döneminde bu desteğin hacminin artması, savaşın doğrudan bütçe yükünü kısmen dışarıdan karşılanan bir kaynakla dengeledi.
Üretim kaybı ve gelecek beklentileri
Çatışmaların ekonomik etkisinin yalnızca kamu harcamalarıyla sınırlı olmadığına dikkat çekilen raporda, Ekim 2023 ile 2025 sonu arasında ekonomideki üretim kaybının yaklaşık 177 milyar şekele ulaştığı belirtildi. Değerlendirmede, 2026 yılında yaşanan gelişmelerle birlikte bu rakamın 200 milyar şekeli aşabileceği öngörüldü. Üretim kaybı; yedek askere çağrılan iş gücünün üretimden çekilmesi, turizm ve inşaat gibi sektörlerdeki yavaşlama ve yatırım ortamındaki belirsizlik gibi unsurlardan kaynaklanıyor. Bu tür dolaylı kayıplar çoğu zaman doğrudan harcamalardan daha uzun vadeli etkiler bırakabiliyor.
Vergiler ve işletmeler üzerindeki etki
Raporda ayrıca artan kamu harcamalarının vergi artışlarını beraberinde getirdiği, hayat pahalılığını yükselttiği ve özellikle küçük ile orta ölçekli işletmeler üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğu kaydedildi. Vergilerdeki artış ve maliyetlerin yükselmesi, hane halkının harcanabilir gelirini daraltarak iç talebi de baskılayabiliyor. Değerlendirmeye göre bu tablo, savaşın bütçe maliyetinin ötesinde İsrail ekonomisinin genelinde uzun soluklu bir zayıflama riski taşıyor. Yüksek savunma harcamalarının barış döneminde de bir süre devam etmesi beklendiğinden, ekonominin toparlanma sürecinin kademeli olacağı değerlendiriliyor.