Çin, ABD'nin bazı Çinli şirketleri Pentagon'un askeri bağlantı listesine ('1260H listesi') eklemesine misilleme olarak 56 Amerikan şirketine yeni ticaret kısıtlamaları uygulamaya koydu. Çin Ticaret Bakanlığı, 10 ABD'li sanayi tedarikçisini ihracat kontrol listesine alarak bu şirketlere Çin menşeli çift kullanımlı ürünlerin satışını yasakladı. Adım, dünyanın en büyük iki ekonomisi arasındaki gerilimin tırmandığı bir döneme denk geldi.
ABD-Çin Ticaret Gerginliğinin Arka Planı
ABD ile Çin arasındaki ekonomik gerilim, Ocak 2018'de dönemin ABD Başkanı Donald Trump'ın Çin'e yönelik gümrük tarifeleri ve ticaret kısıtlamaları uygulamaya başlamasıyla sistematik bir boyut kazandı. Washington'ın gerekçesi; Çin'in uzun süredir sürdürdüğü iddia edilen haksız ticaret pratikleri ve fikri mülkiyet ihlalleri ile ABD teknolojisinin Çin'e aktarılmasını zorunlu kılan uygulamaları oldu. Pekin ise bu adımlara karşılıklı tarifeler ve kara listelerle misilleme yaparak karşılık verdi. İki ülke arasındaki ticaret savaşı, son yıllarda özellikle yarı iletken, yapay zeka ve savunma teknolojileri gibi stratejik alanlara kaymış durumda.
ABD'nin Kara Listesi
ABD, bu ay başında '1260H listesi' olarak bilinen kara listesini güncelleyerek aralarında Çinli teknoloji firmalarının da yer aldığı çok sayıda şirketi ekledi. Washington, söz konusu şirketlerin Çin Halk Kurtuluş Ordusu'na destek verdiğini öne sürüyor. Bu liste, ilgili şirketlerle ABD savunma sanayisi arasındaki iş ilişkilerini sınırlamayı ve bu firmaların stratejik tedarik zincirlerine erişimini engellemeyi amaçlıyor. Listeye alınan şirketler, doğrudan yaptırım anlamına gelmese de itibari ve ticari yönden olumsuz etkilenebiliyor.
Yaptırım Kapsamı
Çin'in misillemesi iki ayrı kategoride uygulandı. İhracat yasağı kapsamındaki 10 şirket, Çin menşeli çift kullanımlı mal ve teknoloji temin edemeyecek. Çift kullanımlı ürünler, hem sivil hem de askeri amaçlarla kullanılabilen mal ve teknolojileri kapsadığından bu yasak ilgili firmaların tedarik zincirlerini doğrudan etkileyebilir. Kamu alımı kısıtlamasına alınan 46 şirket ise Çin devlet kurumlarının ihale süreçlerine katılamayacak. İki ülkenin teknoloji ve savunma alanlarında karşılıklı yaptırım döngüsüne girmesiyle ticaret gerginliğinin önümüzdeki dönemde tırmanmaya devam etmesi bekleniyor.